اين سوره در آغاز، خلقت انسان را بعد از آنكه نامى از او در ميان نبود خاطرنشان مى سازد،
و سپس مى فرمايد كه خداى تعالى او را به راهى كه تنها راه اوست هدايت كرد، حال يا اين
انسان شكر هدايتش را مى گزارد، و يا كفران مى كند.
آنگاه مى فرمايد براى كافران انواعى از عذاب و براى ابرار الوانى از نعمت آماده كرده ، و اوصاف
آن نعمت ها را در طى هجده آيه شرح مى دهد، و همين دليل است بر اينكه مقصود اصلى
هم بيان همين جهت بوده .و پس از بيان اوصاف آن نعمت ، روى سخن را به رسول گرامى
خود نموده مى فرمايد: قرآن نازل شده از ناحيه اوست ، و مايه تذكر بشر است ، پس بايد كه
در برابر حكم پروردگار خود صابر باشد، و هوا و هوس هاى كفار را پيروى نكند، و بايد كه پروردگار
خود را صبح و شام به ياد بياورد و براى او شبها به سجده بيفتد، و شبى طولانى تسبيح گويد.
و اين سوره به شهادت سياقى كه دارد يا همه اش و يا حداقل اوائل آن كه دوازده آيه است ،
در مدينه و نه آيه ذيلش در مكه نازل شده است .
روايات ائمه اهل بيت (عليهم السلام ) همه متفقند بر اينكه اين سوره در مدينه نازل شده ،
روايات اهل سنت هم در اين باره بسيار زياد است .
با اين حال بعضى گفته اند: اين سوره تماميش در مكه نازل شده!!!!
ترجمه تفسير الميزان جلد 20 صفحه 193

اين سوره از يك نظر به پنج بخش تقسيم مى شود:
بـخـش اول از آفرينش انسان و خلقت او از نطفه ((امشاج )) (مختلط) و سپس
هدايت و آزادى اراده او سخن مى گويد.
بخش دوم سخن از پاداش ابرار و نيكان است كه شان نزول خاصى درمورد اهل
بيت (ع ) دارد كه به آن اشاره خواهد شد.
بخش سوم دلائل استحقاق اين پاداشها را در جمله هايى كوتاه و مؤثربازگو مى كند.
بـخـش چهارم به اهميت قرآن وطريق اجراى احكام آن وراه پرفراز ونشيب خودسازى اشاره شده .
بخش پنجم سخن از حاكميت مشيت الهى (در عين مختار بودن انسان )به ميان آمده است .
براى اين سوره نامهاى متعددى است كه :
مشهورترين آنها سوره ((انسان )) وسوره ((دهر)) و سوره ((هـل اتـى )) است كه هركدام از آنها
از يكى از كلمات اوائل سوره گرفته شده است .
به نام تغييردهنده ئ تغييرناپذير...
وباز هم ...
يك فرصت دوباره,براي دلهايي كه مي خواهند دريايي شوند.
يك نگاه دوباره به ايات الهي و ...
يك تامل همراه با تفكر در خطوط كتاب اسماني...
گرچه تمام اين ها بهانه ايست براي همدلي,همفكري و همراهي قلبها !
اما مهم اين است كه تو باور كني :
معجزه قران بعد از قرن ها, هنوزهم رنگ و بوي تازگي مي دهد!
شكوفه پاك جامه - تابستان ۱۳۸۶ - مشهد مقدس



